POLDERS - een theater van land en water

Het Nederlands polderlandschap is met zijn kaarsrechte sloten, dijken, molens, boerderijen en koeien wereldberoemd. Dit rationele landschap is uniek, maar ook kwetsbaar. Nederland kent ruim drieduizend polders die in de loop der tijd allerlei ruimtelijke ontwikkelingen hebben ondergaan.

Onder druk van stedelijke en landschappelijke vraagstukken zullen ze blijven veranderen. Maar hoe? Moet de esthetische waarde van het polderlandschap behouden blijven? Krijgt bebouwing de voorkeur? Of geven we de polder deels terug aan de natuur? Er zijn diverse toekomstscenario's mogelijk.

Een aantal Nederlandse polders bevindt zich momenteel op een keerpunt. In de tentoonstelling 'Polders - Een theater van land en water' komt de ontwikkeling van vijftien belangrijke polders aan bod. Vijftien polderscenario's die samen niet alleen een ode aan het polderlandschap brengen, maar die tevens de conflicterende belangen tonen die bij een verdere inrichting van het polderlandschap een rol zullen spelen.

POLDERTENTOONSTELLING
De tentoonstelling 'Polders- Een theater van land en water' gaat uitgebreid in op het verleden, het heden en de toekomst van ons beroemde polderlandschap. In de tentoonstellingszaal beleeft u de hoogteverschillen letterlijk: vanaf een dijk kijkt u naar 15 lagergelegen polders in de vorm van foto's, authentieke kaarten en speciaal voor deze gelegenheid gemaakte poldermaquettes
POLDERKINDEREN
Speciaal voor kinderen: Hansje Brinker Tocht door de tentoonstelling 'Polders'.
POLDERLEZINGEN
Tijdens de duur van de tentoonstelling organiseert het NAi diverse lezingen. Onder meer over de mythe van het Nederlandse polderlandschap en hoe de poldermens daaruit is ontstaan...
POLDERQUIZ
De quiz is inmiddels afgelopen. De winnaars van het indrukwekkende 4 kilo wegende boek 'Polders! - Gedicht Nederland', samengesteld door landschapsarchitect en curator van de Architectuur Biennale 2005, Adriaan Geuze zijn bekend...
DOE DE POLDERWIJZER
In een interactieve stemwijzer kunt u uw voorkeur uitspreken: Wat doen we met de polders in de toekomst? Volbouwen met woonwijken en industriegebieden? Nieuwe natuur scheppen? Bekijk de consequenties van uw keuze voor de inrichting van het Hollandse polderlandschap anno 2030.
HOE MAAK JE EEN POLDER?
In een kleurrijke animatie kunt u zien hoe inpolderen in zijn werk gaat en hoe ons landschap hierdoor verandert. De strijd tegen het water is geleverd en het land ligt droog maar hoe richt je het vervolgens in?
POLDERLITERATUUR
Wilt u meer lezen over de Nederlandse polders? Hier treft u een kleine selectie met bronnen aan voor verder polderonderzoek. Deze boeken en artikelen zijn allen raadpleegbaar in de studiezaal van het NAi.
COLOFON
Een blik achter de schermen van 'Polders - Een theater van land en water'. Wie werkten er mee?

NAiGewijzigd: woensdag, 7 september 2005

Poldercolumn

Polders

Kees Vriesman, Algemeen directeur Staatsbosbeheer, over de toekomst van het Nederlandse polderlandschap

Als ik aan polders denk, denk ik aan mijn jeugd. Geboren in de - betrekkelijk nieuwe -polder Wieringermeer en opgegroeid in de polders rondom Schagen, ontkom ik daar niet aan. Maar ook denk ik aan ruimte, vergezichten en rust.Tegelijkertijd heeft een polder voor mij iets dubbels.

Als civiel-ingenieur sprak 'een polder' al vroeg tot mijn verbeelding. Aan de ene kant heb je de (vermeende) stevigheid van de dijken rondom een polder, dijken zoals "de West-Friese Omringdijk", die er al honderden jaren ligt. Aan de andere kant is er ook telkens weer het water, de natuurlijke dreiging dat de dijken het bijvoorbeeld niet zullen houden of het water niet tijdig uit de polder kan worden afgevoerd of ernaartoe gevoerd.

Stevigheid en stabiliteit worden in een polder gecombineerd met kwetsbaarheid en afhankelijkheid van de natuur. Daarnaast zijn polders een onderdeel van onze geschiedenis, een samenspel van menselijk gebruik en natuurlijke omstandigheden dat - kijkend vanuit verschillende invalshoeken - een waardevol landschap oplevert.
Het is vooral deze combinatie van tegenstellingen die met de rust en ruimte voor mij een landschap creëren met fraaie vergezichten onder Hollandse luchten. En hoewel ik besef dat dit een romantisch beeld is, is het merkwaardige dat -uitgezonderd de meer regionaal opererende kunstenaars - een polder nauwelijks tot de verbeelding van beeldend kunstenaars spreekt; kennelijk inspireert het vlakke, het ruime niet.
Misschien komt dat ook omdat polderruimten voor de mens niet goed toegankelijk zijn.

Daarom streven wij - als Staatsbosbeheer, met anderen - er naar om het landelijke gebied en in het bijzonder de polders, meer toegankelijk te maken voor fietsen, varen en wandelen. Een polder moet je namelijk op een manier beleven die past bij zijn aard en omvang: slow, maar met in het achterhoofd de dreiging, die kwetsbaarheid / gevoeligheid voor de natuurlijke krachten Daarom is een polder, het letterlijk platte-land, de contramal voor het sterk verstedelijkte westen van Nederland. En op die manier draagt hij bij aan een goed leefklimaat.

Maar een polder staat ook voor een prachtig staaltje van techniek, een proeve van ons technisch kunnen. De vraag is echter of een polder wel een duurzame wijze is van landwinning. Immers in de veengebieden malen we onszelf omlaag; andere technische mogelijkheden dan tot nu toe gehanteerd zullen we in die gebieden moeten inzetten. Kortom, een polder is een fenomeen om trots op te zijn en één waar we - met al zijn plussen en minnen - wereldwijd mee voor de dag kunnen komen.

Kees Vriesman

> Meer columns...

Lauwersmeer (Nieuwe natuur)

Naardermeer (Nieuwe natuur)

Polder Mastenbroek (Esthetiek)

Noordoostpolder (De grote opgave)

Oostelijk Flevoland (De grote opgave)

Zuidelijk Flevoland (De grote opgave)

Wieringermeer (De grote opgave)

Beemster (Esthetiek)

Borsselepolder (Esthetiek)

Watergraafsmeer (Verstedelijking)

Haarlemmermeer (Verstedelijking)

Prins Alexanderpolder (Verstedelijking)

Horstermeerpolder (Keerpunt)

Zoetermeerse Meerpolder (Keerpunt)

Zuidplaspolder (Keerpunt)